"Kaarsjesproef" Proef voor weldoordacht handelen, volgens Poppelreutel, afkomstig van PTT, 1946-1950

V06088

Registratie-apparaat bij proef voor weldoordacht handelen

Poppelreuter, Walther (Ontwerper)‎

1925 - 1950

Hoort bij inv.nr. V12723.
Manshoge stellage met een verticaal gemonteerd schot. Een over het schot verspreide wirwar van 8 slangen verbind 8 onderop hangende blaasbalgen met 8 boven op het schot geplaatste kaarsen.
Er wordt een kaars ontstoken middels een knop 'kaars'. Proefpersoon volgt zo snel mogelijk slang en knijpt in het bijbehorende balg waardoor kaarshouder omklapt. Dit voor elke 'kaars'.
Behoort bij 'chauffeurs onderzoek PTT'.
Volgens artikel van Dirk van Delft in Uit het depot heeft Rebekka A. Biegel (directeur Psychotechnisch Lab van PTT) het kaarsjesapparaat van Poppelreuter geperfectioneerd, en proef voor weldoordacht handelen gedoopt.

Hoogte: 200 cm
Breedte: 75 cm
Diepte: 55 cm

Kaarsjesapparaat van Poppelreuter

Op een verticaal bord liepen acht gummislangen kris kras door elkaar. Aan het ene uiteinde zat een gummipeer, aan het andere een glazen mondstuk. Met een druk op de knop liet de proefleider een celluloid strookje (kaarsje boven een van de mondstukken omhoogspringen en ontbranden. Tegelijk startte een metronoom en om de kandidaat extra onder druk te zetten, werd er luidkeels meegeteld. De bedoeling was om in de wirwar van slangen ‘snel en toch na kalm overleg’ de juiste peer te vinden om zo het brandende strookje omver te blazen.

Toen de psychologie nog in de kinderschoenen stond en ‘ingenieurs van de ziel’ praktische laboratoriumkennis wilden aanwenden om problemen van de moderne mens te helpen oplossen, beschikten de grote bedrijven niet over een psychologische dienst maar hadden ze een afdeling voor psychotechniek. Zo ook het Staatsbedrijf der PTT. Daar werd in 1929 dr. R.A. Biegel, van huis uit fysica, aangesteld om de bedrijfstop van psychotechnische adviezen te voorzien. Aan de Kortenaerkade in Den Haag richtte ze een psychotechnisch laboratorium in. Doel was de juiste man of vrouw op de juiste plek te krijgen.
Biegel was een gedreven propagandiste van de psychotechniek, die meer ophad met empirische kennis dan met theorie. Ze was veeleisend, voor zichzelf en voor haar personeel, en publiceerde talloze artikelen in tijdschriften als De Ingenieur, Arts en Auto en PTT-Nieuws. Meestal handelden die over de wenselijkheid van een verplichte keuring van chauffeurs, een zaak waarvoor ze zich intensief heeft ingezet.
Die test werd het paradepaardje van het psychotechnisch laboratorium. Vanaf de start in 1933 was hij verplicht voor PTT-chauffeurs (na de oorlog ook voor bromfietsbestellers). Vele bedrijven lieten hun chauffeurs bij de PTT testen – aangemoedigd door de kortingen die verzekerings- maatschappijen boden.
Onderdeel van de chauffeurstest was het hier afgebeelde kaarsjesapparaat van Poppelreuter, door Biegel geperfectioneerd en ‘proef voor weldoordacht handelen’ gedoopt.
Op een verticaal bord liepen acht gummislangen kris kras door elkaar. Aan het ene uiteinde zat een gummipeer, aan het andere een glazen mondstuk. Met een druk op de knop liet de proefleider een celluloid strookje (kaarsje boven een van de mondstukken omhoogspringen en ontbranden. Tegelijk startte een metronoom en om de kandidaat extra onder druk te zetten, werd er luidkeels meegeteld. De bedoeling was om in de wirwar van slangen ‘snel en toch na kalm overleg’ de juiste peer te vinden om zo het brandende strookje omver te blazen.
In de loop van zo’n veertig jaar weren met deze chauffeurstest 34.565 keuringen uitgevoerd. In 1973, toen Biegels aanpak had afgedaan, werd de vooroorlogse psychotechnische apparatuur door de PTT afgedankt en aan Museum Boerhaave geschonken. Biegel zelf heeft dit niet meer meegemaakt. Als jodin was ze in 1940 buiten dienst gesteld en mei 1943 pleegde ze zelfmoord in Westerbork.

Catalogus van historische psychologische apparaten in Nederland, M.A. Hartevelt, pag. 231 (Zie voorwerparchief V06088.a in RHVAK1 (H2.07))
Uit het depot, Dirk van Delft, Psyche en auto, Rebekka A. Biegel (1846-1943), pag. 17-19

PTT, Voormalige Dienst Psychologie; Den Haag
Biegel, Rebekka A.

10.2.0.5 Zenuwstelsel, zintuigen (onderwerp)

depot