Twee magneten, 1700-1800

V10467

Natuurlijke zeilsteen (magneet)

1725 - 1760

Op beide zeilstenen een identiek oud etiketje. Op de ene in inkt 'M 2', de andere is niet ingevuld.

De magneten zijn elk opgehangen aan een haak onder houten driepootstatieven van gelijke omvang, die echter van later datum lijken.
In de catalogus van Peter de Clercq wordt de ene magneet gedateerd: c. 1725-1760, de andere 1700-1800.
Beide zeilstenen zijn gevat in messing en staal; de poolschoenen zijn gemerkt 'N' en 'Z'. De ene zeilsteen (4,5 x 10 x 10) is horizontaal gevat, de andere (7 x 8,5 x 4) verticaal. De stijl is 18e eeuws, maar verder zijn datering en herkomst onbekend. Petrus van Musschenbroek maakte intensief studie van het magnetisme en bezat vele magneten, getuige de veilingcatalogus van zijn privékabinet uit 1762, p. 12-14. Op die veiling is door de Leidse universiteit ook gekocht (zie AC I 53), maar aan magneten slechts één van nr. 117 ('Twee Sphaerise Magneten') en nr. 118 ('Een Cylindrische Magneet'). Die specificatie correspondeert niet met deze twee stukken.

driepoot Hoogte: 39 cm
Diameter: 23.5 cm

Achttiende-eeuwse natuurkundigen waren gefascineerd door magneten. Wat is de verklaring voor de onzichtbare kracht die deze ‘stenen’ op elkaar en op sommige metalen uitoefenen?

Over het gebruik en de studie van natuurlijke magneten en hun plaats in 18e eeuwse verzamelingen zie o.a. G.L'E. Turner, 'Van Marum's scientific instruments in Teyler's Museum', in E. Lefebvre & J.G. de Bruin, eds., Martinus van Marum. Life and Work deel 4 (Leiden 1973), pp. 189-191.
Over cilindrische en sferische magneten zie C. de Pater, Petrus van Musschenbroek (Utrecht 1979) hoofdstuk 4.
Peter de Clercq, 'The Leiden Cabinet of Physics. A descriptive catalogue' (Leiden 1997), p.144

Leids Fysisch Kabinet

03.09.0 Magneet (onderwerp)
Leiden; the Netherlands (geografie)

expositie Rijksmuseum Boerhaave