Handpomp, Jan van Musschenbroek Leiden, 1720-1740

V09239

Handpomp

Gravesande, Willem Jacob 's (Ontwerper)‎, Musschenbroek, Jan van (Maker)‎

1720 - 1740

op handvat: '3 VIERK. D.O.'

Messingen cilinder met dito handvat voor het op- en neer bewegen van de zuiger; pompstuk met schroefdraadverbinding's Gravesande gebruikte dit pompje - dat precies zo ook al wordt afgebeeld in de eerdere edities van zijn leerboek - voor compressieproeven. Het werd in 1742 uit zijn privékabinet aangekocht voor f 12 als 'Een spuyt om de lucht ergens in te perssen'. De slaglengte van de zuiger is 20 cm, de diameter 36 millimeter. De inscriptie op het handvat is niet duidelijk. Lezen we '3 vierkante duim oppervlak', dan kom je op ca. 21 vierkante centimeter; de oppervlakte van de zuiger is slechts 10,18 vierkante centimeter.

Hoogte: 30.5 cm
Breedte: 8 cm
Diepte: 5 cm

Een proef die zowel met lage als hoge druk gedaan kon worden, was de waterfontein. Hiertoe werd deze cilinder voor driekwart gevuld met water. De buis die erboven uitsteekt loopt tot bijna op de bodem door. Voor de lage-drukproef schroefde men de cilinder onder de blaker van een luchtpomp. De klok werd vacuüm gezogen en men opende de kraan van de cilinder. Doordat de druk boven het water groter was dan het vacuüm, werd het water met grote kracht de stolp in gespoten.Voor de hoge-drukproef had men geen stolp nodig. Met een perspomp werd extra lucht door het water heen in de ruimte boven het water gebracht. Opende men vervolgens de kraan, dan duwde deze overdruk het water eruit.

Peter de Clercq, Het Leids Fysisch Kabinet (Leiden 1989), p. 38-9
W.J. 's Gravesande, Physices Elementa Mathematica (Leiden 17423), par. 2221 en Tab. LXXI, fig. 2
Peter de Clercq, The Leiden Cabinet of Physics, a descriptive catalogue (1997), p.75

03.03 Mechanica van gassen (onderwerp)
Leiden; the Netherlands (geografie)

depot