Cycloïdale gleuf met vier eindstukken, c. 1750-1800

V09481

Demonstratietoestel parabolische baan van schuin geworpen lichaam

Kley, Jacob; Rotterdam (Maker)‎

1750 - 1790

Mahoniehouten valgoot met drie 'leeuwenpootjes, met door elk een palmhouten stelschroef Vier eindstukken, gemerkt 300, 450, 600 en 900 (NB: bijbehorend bakje voor opvangen van het projectiel = nr. 21124)Crommelin beschreef dit ten onrechte als een half-cycloïdale goot met ontbrekende rechte goot, zoals 9480. Het gaat om een apparaat, waarvoor geen specifieke ontwerper wordt geopperd in de literatuur, om de baan van een geprojecteerde bal langs verschillende hoeken te laten zien. De in Teylers Museum en Utrechts Universiteitsmuseum (zie literatuur) bewaarde exemplaren - die sprekend lijken op dit exemplaar - hebben ook een houten schot, waarop de verschillende banen zijn voorgetekend en een houten bakje om het projectiel op te vangen. Omstreeks 1880 waren zo te zien die onderdelen bij ons exemplaar ook bewaard: 'Twee zwarte houten planken op houten voet met stelschroeven. Op deze planken zijn werplijnen getrokken. Aan een is een houten bakje met 2 vakjes bevestigd' (Arch. 17 p. 4 nr. 10b). Nu is alleen het houten bakje bewaard (21124) Een leverantie is niet duidelijk aan te wijzen in de Leidse bronnen. Wellicht is het '[Een werktuig] voor de parabolische bweeging van een geworpen lighaam', een van vier stukken 'alle van mahognyhout keurig door Kley gemaakt' en samen voor f 98-10 aangekocht van Paets van Troostwijk in Juli 1787. Vgl. ons kleinere exemplaar 9482.

Hoogte: 79 cm
Breedte: 134 cm
Diepte: 20 cm

G.L'E. Turner, 'Van Marum's scientific instruments in Teyler's Museum', in E.Lefebvre & J.G. de Bruin, eds., Martinus van Marum. Life and Work deel 4 (Leiden 1973), p. 153
H.J.M. Bos, Descriptive catalogue. Mechanical instruments in the Utrecht University Museum (Utrecht 1968), p. 40
Peter de Clercq, 'In de schaduw van 's Gravesande', TGGNWT 10 (1987), p. 149-173
Peter de Clercq, The Leiden Cabinet of Physics, a descriptive Catalogue (1997), p. 34

Leids Fysisch Kabinet
Paets van Troostwijk, Adriaan

03.01 Mechanica (onderwerp)
Leiden; the Netherlands (geografie)
Rotterdam; the Netherlands (geografie)

depot