Atmosferische stoommachine volgens Newcomen, Jan Paauw Leiden, 1774

V09549

Stoompomp

Newcomen, Thomas (Ontwerper)‎, Paauw, Jan; Leiden (Maker)‎

1774 - 1774

Op de cilinder 'Jan Paauw Jr. Fecit Leydae Ao. 1774. No. 2'

Voor een beschrijving en afbeeldingen zie de literatuur.
Deze pomp heeft in de jaren zeventig samen met een aantal andere staan functioneren op de binnenplaats van het Armkindergasthuis in Leiden, waar de hoogleraar Allamand een 'proeftuin' van stoompompen had ingericht; wellicht houdt het op de cilinder aangegeven no. 2 hiermee verband; zie verder de literatuur.

Hoogte: 246 cm
Breedte: 174 cm
Diepte: 68 cm
Gewicht: 128 kg

In Engeland werd in 1712 de eerste stoommachine in gebruik genomen, waarmee de eerste stap werd gezet op weg naar de industriële revolutie. Nederland volgde aarzelend: de eerste interesse dateerde pas van een halve eeuw later, toen men het plan opvatte om de poldermolens te vervangen door ‘vuurtuigen’. De eerste stoommachine werd in Nederland in 1786 in gebruik genomen voor de bemaling van de polder Blijdorp bij Rotterdam. Dit initiatief van het Bataafsch Genootschap der Proefondervindelijke Wijsbegeerte vond echter weinig navolging en tot halverwege de negentiende eeuw bleef het gebruik van stoommachines in Nederland slechts incidenteel. Dit model van een atmosferische stoommachine volgens Newcomen is zeer bijzonder: er zijn slechts vier achttiende-eeuwse modellen van dit type bewaard gebleven op de wereld, waarvan dit er een is.

(BOERH h 15848) Peter de Clercq, Het Leids Fysisch Kabinet (Leiden 1989), pag. 169-170.
idem, 'In de schaduw van 's Gravesande', TGGNWT 10 (1987), 163-167
Peter de Clercq, 'The Leiden Cabinet of Physics. A descriptive catalogue' (Leiden 1997), p.169-170

infofilm filmpje - VTS_02_1.VOB

Leids Fysisch Kabinet
Allamand, Johannes Nicolaus Sebastian

03.01.1 Dynamica (onderwerp)
03.07 Warmteleer (onderwerp)
Leiden; the Netherlands (geografie)

expositie Rijksmuseum Boerhaave