Katrol met minimum wrijving, Frans Pasteur Leiden, c. 1800

V22972

Wrijvingsloze as

Pasteur, Frans; Leiden (Maker)‎, Sully, Henry (Ontwerper)‎

1790 - 1810

'Fs Pasteur / fecit / Leyden'

Op een mahoniehouten plaat (2 x 23,5 x 21) met twee gaten zit een messingen opbouw waarin een stalen as (lengte 16) is opgehangen tussen twee sets messingen wielen. Op de as zit een messingen wiel (diameter 12) met een groef, waardoor een touw kan lopen.Teylers Museum heeft een vergelijkbaar toestel (nr. 46), dat met een veer is uitgerust en een mechaniek heeft om de omwentelingen van het wiel te tellen. Dat is echter meer ter demonstratie en beproeving van het beginsel van de minimumwrijving, waarvan de uitvinding wordt toegeschreven aan Henry Sully 1680-1728). Dit toestel is gezien de aanwezigheid van de gaten in de houten plank meer bedoeld voor de typische toepassing ervan, namelijk plaatsing op een Atwood-valmachine, zoals op die van Adams in Teylers Museum (nr. 47). Het is onzeker hoe het in het Leids Fysisch Kabinet is beland. Pasteur werkte in Leiden tussen 1794 en zijn dood zomer 1801. Op 18 juni 1801 diende de weduwe van Pasteur een rekening in wegens "gelevert het toestel voor met raderwerk en prismaas met seer groote voorwerpen en ses kleijne' ( f 120) (AC I 72). Had dat betrekking hierop, of op het door Pasteur gemaakte seconden uurwerk, inv.nr. A 39? Voor een Atwood-valmachine uit het Leids Fysisch Kabinet zie inv.nr. Da 36.

Hoogte: 18 cm
Breedte: 23.5 cm
Diepte: 21 cm

G.L'E. Turner, 'Van Marum's scientific instruments in Teyler's Museum', in Martinus van Marum. Life and Work deel 4 (Leiden 1973), nrs. 46 en 47 Rooseboom. Bijdrage... (1950), p. 113
Peter de Clercq, The Leiden Cabinet of Physics, a descriptive catalogue (1997), p. 48

Leids Fysisch Kabinet

03.01.0 Statica (onderwerp)
Leiden; the Netherlands (geografie)

depot